Vinna á auglýsingastofu

Á auglýsingastofu

Verkefnin, störfin og starfsgrundvöllur

Lykilorð:

árangursmat, birtingaráætlun,birtingarþjónusta, grafísk hönnun, hlutverk(auglýsinga), hugmyndavinna, hæfileikar (starfsmanna),kostnaðaráætlun, markaðsráðgjöf,markaðsrannsóknir, markhópur, nám,námskeið, samvinna, skissugerð, tegundir(auglýsinga), textagerð, þekking.

Hvað er auglýsing?

Ein skilgreining á hugtakinu auglýsing gætiverið á þessa leið: Kynning á vörueða þjónustu (einnig hugmyndum, viðhorfum,venjum, persónum, reglum o. fl.) í fjölmiðlieða með annars konar dreifingu í þvíformi að ljóst er að greiðsla kemur fyrir og hvergreiðandinn (auglýsandinn) er. Hlutverk auglýsingaer jafnan það að hafa einhvers konar áhrifá hegðun móttakendanna, venjulega þannigað þeir kaupi vöru eða þjónustu. Eneinnig getur verið stefnt að því aðþeir geri eitthvað annað: T.d. að þeir akivarlega, hætti að reykja, gefi í söfnun eðakjósi ákveðna persónu eða vissanstjórnmálaflokk. Auglýsing þjónartilgangi sínum ef hún vekur athygli þannig aðmóttakendurnir fái áhuga áþví sem er verið að auglýsa, fáiviðeigandi upplýsingar og bregðist síðanvið í samræmi við markmiðauglýsandans.

Til baka

Hvernig verður góð auglýsing til?

Það er ansi djarft ætla sér að svaraþessari spurningu í stuttu máli. Raunar erþað ekki hægt. Hér er aðeins rúmtil að vekja umhugsun eða umræðu ummálið.

Fyrst má nefna nauðsyn þess að þeir semgera auglýsingu hafi góða þekkingu áöllu sem verða má til þess að húnþjóni tilgangi sínum vel. Sú þekkingþarf að ná yfir vítt svið ef vel áað vera.

1. Það þarf að þekkjavel það sem auglýsa skal. Enginn getur kynnt velþað sem hann þekkir ekki. Hver eru sérkenniþeirrar vöru eða þjónustu semætlunin er að selja? Hvað gefur henni möguleikaá markaðnum? Svör við slíkum spurningumþurfa að liggja fyrir eigi góð söluhugmyndað verða til og árangur að nást. Endaþótt hægt sé að lesa sér til umviðfangsefnið er þó enn betra að kynnastþví beint. Það auðveldar manni að talaum það sem skiptir máli og sýna þaðeðlilega og markvisst. Ef þú ættir t.d. aðauglýsa nýjan geisladisk ættirðu ekki aðláta undir höfuð leggjast að hlusta áhann. Og ekki væri úr vegi að gera samanburðvið fyrri verk þeirra sem gerðu hann og þaðsem er að gerast í bransanum.

2. Það þarf að þekkjamarkhópinn, þ.e. hópinn sem á að beinaauglýsingunni eða kynningunni til. Það geturt.d. komið að gagni að vita hvað einkennirhugsunarhátt, venjur og áhugamál þeirrasem ætlunin er að ná til. Það geturnýst bæði við gerð texta og myndefnis. T.d.skiptir val á klæðnaði og umhverfi málisé það sýnt.

3. Almenn þekking á því sem hefuráhrif á hugsanir manna og gerðir kemur líkaað gagni, einhvers konar sálfræðiþekking.Þú hefur væntanlega tekið eftirþví hvernig skírskotað er til tilfinninga oglangana í auglýsingum og áróðriyfirleitt: Hér færðu eitthvað skemmtilegt,þarna eitthvað sem gerir lífiðþægilegt, eykur öryggi þitt, álitannarra á þér o. s. frv.

4. Það þarf að þekkja hinarólíku leiðir til að koma boðskap til skila.Ekki bara það sem minnst var á ísíðasta kafla, heldur líka upplag dagblaða ogtímarita, gjaldið sem hinir ýmsufjölmiðlar taka, hvaða miðlar ná best tilákveðinna hópa o.s.frv. Góðauglýsing eða kynning missir marks ef hún kemstekki þangað sem henni er ætlað að ná.

Af þessari upptalningu er væntanlega ljóstað eitt helsta skilyrði þess aðauglýsingastofa geti staðið sig er að húnhafi hæfa starfskrafta sem búa yfir góðriþekkingu á mörgum sviðum.

Þeir hæfileikar, sem koma að hvað bestum notumá auglýsingastofu eru hugkvæmni ogdómgreind. Á hvoru tveggja er þörf tilað geta komið með góðar tillögur ogunnið markvisst úr þeim. En það erháð þekkingu hversu vel þessirhæfileikar njóta sín. Góðsöluhugmynd og áhrifarík útfærslahennar verður ekki til úr engu.

Með færni er einnig átt við faglegakunnáttu, lagni og vissa listræna hæfni.Þetta nýtist ekki síst þeim sem eiga aðframkvæma hugmyndirnar, teiknurum, myndatökumönnum ogtextahöfundum.

Hér er einnig ástæða til að minnaaftur á ómetanlegt gildi þess aðgóð samvinna ríki. Þeir sem eiga að gefahugmyndunum form verða að kynna sér þæralmennilega og virða þær. Menn verða að getatalað og unnið saman án þess að troðaöðrum um tær, án þess að vera allt ofuppteknir af sjálfum sér og eigin hugmyndum. Stefnasaman að því marki sem sett er.

Loks skal minnt hér á nauðsyn þess aðrugla ekki saman glæsilegri og tæknilega fullkominniauglýsingu og góðri auglýsingu.Það nægir ekki að ná athygli,áhrifin skipta sköpum. Góð telstauglýsing eða kynning því aðeins aðhún nái tilgangi sínum, skili árangri.Það þýðir lítið að gera ogbirta flotta auglýsingu um happdrætti ef enginn vill svokaupa miðana. Og það þýðirlítið að gera sniðuga auglýsingu til aðhvetja fólk til að hætta að reykja ef birtinginskilar ekki árangri.

Í fyrrnefnda dæminu er tiltölulega auðveltað dæma um árangurinn. Auglýsandinn hefuryfirlit um hve mikið selst. En það getur hins vegarverið erfitt að komast að því meðgóðri vissu hvað veldur því að illagengur. Vinningarnir, offramboð af happdrættismiðumá markaðnum, leiðirnar sem auglýsinginfór, tíminn sem valinn var til að birtaþær eða eitthvað annað? Varauglýsingin kannski í lagi en birt á röngumstað á óheppilegum tíma? Margt geturverið vafa undirorpið. Og enn erfiðara er að metaáhrif auglýsinga sem beinast að þvíað fá fólk til að breyta venjum sínum,hætta að reykja, drekka minna, aka varlega o.s.frv.Það er svo margt sem hefur áhrif áslíkt, annað en auglýsingar.

Auglýsingar eru nefnilega ekki almáttugar eins ogsumir virðast halda. Eins og þér ættinú að vera orðið ljóst þarf miklaþekkingu og hæfni til að láta hvers konarkynningu, þ. á m. auglýsingar, skilaárangri. Það má draga samanniðurstöðuna af því sem hér hefurverið sagt um það sem skapar góðaauglýsingu þannig:

Góð þekking á öllum forsendum geturvakið góða hugmynd um það sem byggjamá sölu eða áróður á.Söluhugmyndin verður að móta auglýsingunaog gerð hennar og birting að einkennast af kunnáttu oghæfni. Enginn hlekkur má bresta í keðjumeð þessum liðum: Þekking » hugmynd »útfærsla » birting. Hvert skref þarf aðstíga í rökréttu og eðlilegu framhaldiaf öðru, hvort heldur sem það er íauglýsingaherferð eða gerð og birtingu einnarauglýsingar.

Til baka

Hvað er gert á auglýsingastofu?

Markaðsrannsóknir
Markaðsrannsóknir eru stundaðar til að afla þekkingar á aðstæðum á markaði, t. d. hverjir séu líklegir kaupendur vöru, hvaðan megi vænta samkeppni, hvert sé viðhorf neytenda til vöru eða fyrirtækis. Góðar markaðsrannsóknir geta gefið auglýsendum þýðingarmiklar upplýsingar áður en lagt er í markaðssetningu.
Markaðsráðgjöf
Auglýsingastofur veita viðskiptavinum sínum ráðgjöf um hvernig vænlegt sé að haga markaðssetningu. Ráðgjöfin byggist á rannsóknum, þekkingu og reynslu.
Hugmyndavinna
Hugmyndavinna miðar að því að safna hugmyndum um snjallar leiðir til að koma skilaboðum auglýsinga á framfæri þannig að þau hafi tilætluð áhrif.
Skissugerð
Hugmyndir settar í búning, gerð drög að auglýsingunum, skissur. Skissa sýnir meginlínur auglýsinga og eru þær kynntar viðskiptavinum auglýsingastofunnar í því formi.
Sjónvarpshandrit
Sjónvarpsauglýsingar eru kynntar viðskiptvinum stofanna og þeim sem að gerð þeirra koma með handriti. Þar er gerð grein fyrir myndum, texta og hljóði þannig að unnt sé að gera sér í hugarlund hvernig sjánvarpsauglýsingin mundi líta út fullbúin.
Birtingaráætlun
Gerð áætlun um hvar og hvenær birta skal auglýsingar. Með öflugum forritum er nú unnt að vinna upplýsingar úr neyslu- og fjölmiðlakönnunum til að finna heppilega niðurröðun á birtingu miðað við markhópa. Með þessum aðferðum má finna til hve margra auglýsingar ná þegar ákveðin leið er valin.
Kostnaðaráætlun
Gerð kostnaðaráætlun. Hún nær bæði til kostnaðar við að semja og útbúa auglýsingaefni og ganga frá því til birtingar og kostnaðar við að birta það.
Textagerð
Saminn texti. Það gildir jafnt um blaða-, útvarps-, og sjónvarpsauglýsingar. Með textanum er reynt að vekja áhuga þeirra sem auglýsingarnar beinast einkum að, markhópsins, m.a. með því að gefa viðeigandi upplýsingar og nefna það sem hvetur hann til að bregðast jákvætt við skilaboðunum.
Grafísk hönnun og útfærsla
Við gerð auglýsinga, sem birtast í blöðum eða sjónvarpi, þarf ýmist að teikna myndir, taka myndir, gera myndir í tölvu eða afla mynda. Blaðaauglýsingu er gefin heildarmynd í umbroti. Þá er hugað að samspili mynda og texta, valin stærð og gerð leturs, línubil og dálkabreidd. Að lokum er auglýsingunni valinn heildarsvipur og umgjörð.
Gerð sjónvarpsauglýsinga
Sjónvarpsauglýsing er gerð samkvæmt handriti. Taka þarf myndir og taka upp hljóð samkvæmt því og ljúka síðan gerð myndarinnar með því að klippa saman efni úr upptökunum og setja hljóð, tal og tóna, inn á hana.
Birtingarþjónusta
Þegar auglýsing er fullbúin þarf að koma prentfilmu, útvarps- eða sjónvarpsauglýsingu til fjölmiðils sem birtir hana. Birtingarþjónusta felst einnig í því að fylgjast með því að birting auglýsinga sé eins og um var samið. Fjölmiðlum greitt fyrir birtingu.
Árangursmat
Árangur af auglýsingaherferð er stundum metinn. Það má ýmist gera með því að hafa samband við fólk (úrtak) eða athuga sölu fyrir og eftir auglýsingabirtingu. Úrtakskönnun er venjulega gerð af fyrirtækjum sem sérhæfa sig í á því sviði en ekki auglýsingastofum.
Skrifstofustörf
Á stórri auglýsingastofu þarf að vinna ýmis almenn og sérstök skrifstofustörf, s.s. skrifa og senda bréf, annast sendingar, innheimta reikninga fyrir gerð auglýsinga og birtingu þeirra hjá viðskiptavinum, varðveita auglýsingagögn viðskiptamanna, s.s. filmur og myndir og sjá um greiðslur til starfsmanna og þeirra sem leitað er til utan stofu, s.s. sérhæfðra starfskrafta við myndatöku og prentvinnslu.

Af þessari upptalningu sést að það eru unnin margvísleg störf á auglýsingastofu sem veitir fulla þjónustu. Þar er teiknað, reiknað, vélritað, varpað fram hugmyndum, samdir textar, gefin ráð, valið útlit, stjórnað, myndataka og hljóðupptaka skipulögð og einhver svarar í síma og sendist.

En með þessari upptalningu er ekki öll sagan sögð. Á auglýsingastofu er nefnilega oft unnið að öðru en gerð og dreifingu auglýsinga. Þar eru gerðar bókakápur og teikningar í bækur, þar er tímaritum, skýrslum, bæklingum og öðrum prentgripum gefið útlit og stundum saminn meiri eða minni texti í því sambandi, fyrirtækjum og vörutegundum gefin heiti, teiknuð plaköt, merki, áletranir, bréfhausar og hannaðar umbúðir svo það helsta sé nefnt. En þau störf, sem þarf að vinna við þessi verkefni, eru nokkurn veginn þau sömu og tengjast gerð auglýsinga.

Til baka

Á hvaða hæfni og hæfileika reyna störfin?

Þar sem störf unnin á auglýsingastofu eru fjölbreytt og mismunandi er augljóst að þau reyna á margþætta og ólíka hæfileika. Einstök störf gera mjög mismunandi kröfur til þeirra sem vinna þau. Og sú reynsla og þekking, sem kemur starfsmanninum vel, er af ólíkum toga. Þeir sem stjórna og annast tengsl út á við (tenglar) þurfa t.d. að hafa skipulagsgáfu og geta umgengist aðra með tillitsemi. Grafískir hönnuðir og textahöfundar þurfa að geta látið sér detta margt í hug og geta unnið faglega út því. Við ritvinnslu og ýmsa tölvuvinnu skiptir þjálfunin sérstöku máli. Við símann reynir oft á þolinmæði og þannig mætti lengi telja.

Gerð auglýsingar og önnur skapandi störf gera kröfu um hugkvæmni og sköpunargáfu. Þetta á ekki síst við hugmyndasmiði, grafíska hönnuði, textahöfunda, ljósmyndara og aðra myndatökumenn. Þeir sem gera myndefni í auglýsingar og prentgripi gefa hlutunum útlit og þeir sem semja texta þurfa að sumu leyti á sömu hæfileikum að halda og listamenn. Myndir í auglýsingum þurfa að draga að sér athygli og segja eitthvað sérstakt. Þær þurfa að undirstrika og túlka það sem salan eða annar árangur á að byggjast á. Sama gildir um textana. Hvort tveggja þarf að hitta í mark. Kröfunni, sem þarf að fullnægja, má lýsa með orðunum. Markviss hnitmiðun.

Það kemur sér einnig vel fyrir marga, sem vinna á auglýsingastofu, að geta brugðist skjótt við og unnið hratt því að stundum berast verkefni sem þarf að ljúka með stuttum fyrirvara.

Sá sem ætlar sér að ná árangri í vandasömu starfi á auglýsingastofu verður líka að hafa yfirsýn og fylgjast vel með. Bæði í sinni grein og því sem gerist í þjóðfélaginu. Þeir sem hafa það að starfi að ná til sem flestra með boðskap sinn og hafa áhrif á hvað þeir gera verða að reyna að átta sig á breytingum á hugsunarhætti, tísku og áhugamálum fólks. Almennt yfirlit má fá með því að fylgjast með fréttum og þjóðmála- og menningarumfjöllun í fjölmiðlum.

Sá sem vinnur að auglýsingu eða ákveðinni myndskreytingu getur þurft að kynna sér margs konar upplýsingar og vinna út þeim. Oft er styrkur í því að kynna sér vel viðhorf og venjur þeirra sem ætlunin er að ná til. Það getur gert auglýsingu markvissari en ella, hvort sem reynt er að selja bændum dráttarvél, húseigendum tryggingu eða unglingum nýjan geisladisk. En hvaða kröfur gerir slík upplýsingaöflun til þeirra sem vinna að auglýsingagerð?

Það er raunar margt. Ekki síst það að geta greint aðalatriði frá aukaatriðum. Og helst að vera fljótur að því. Þá kemur sér líka vel að vera fljótur að lesa og fljótur að átta sig á hvað þarf að lesa og hvað ekki.

Í þessu sambandi þarf stundum að leita heimilda. Þá kemur sér vel að hafa góða almenna þekkingu, vita hvar á að leita og hvers að spyrja. Heimilda er hægt að leita á hinum ólíklegustu stöðum: Á almennum bókasöfnum, á sérhæfðum söfnum ákveðinna stofnana, hjá fyrirtækjum eða einstaklingum sem hægt er að spyrja og að sjálfsögðu býr auglýsandinn yfir þekkingu sem mikilvægt er að nýta markvisst.

Loks skal hér ítrekuð nauðsyn þess að geta unnið með öðrum og haft árangursrík samskipti við fólk með mismunandi reynslu, skapgerð og áhugamál. Þetta gildir sem fyrr segir ekki síst um þá sem stjórna verkum á auglýsingastofu og annast tengsl hennar við viðskiptavini.

Af því sem hér hefur verið nefnt ætti að vera ljóst að störf á auglýsingastofu hljóta að vekja áhuga margra. Ekki síst þeirra sem eru hugmyndaríkir, eru snjallir að vinna úr hugmyndum, eru fljótir að hugsa, eiga auðvelt með að starfa með öðrum og hafa góða almenna þekkingu. Það getur oft verið skemmtilegt og örvandi að fást við að leysa þau verkefni sem berast. Keppa að lausnum sem vekja athygli og skila árangri.

Til baka

Undirbúningur og menntun starfsmanna

Til þess að geta starfað sem grafískur hönnuður eða auglýsingateiknari og hafa rétt til að ganga í félag þeirra verður að ljúka viðurkenndu starfsnámi. Auglýsingastofa verður að uppfylla ýmis skilyrði til að fá aðild að Sambandi íslenskra auglýsingastofa, SÍA. Þess er m.a. krafist að stjórnandi stofu hafi sérþekkingu á viðskiptafræði, markaðsfræði eða á sviði auglýsingagerðar. En það er ekki krafist ákveðins prófs fyrir stjórnendur, enda geta þeir aflað sér gagnlegrar reynslu og þekkingar með ýmsu móti.

Þetta gildir um fleiri störf sem eru unnin á auglýsingastofu. Ýmiss konar nám og reynsla gagnast t.d. hugmyndasmiðum, textahöfundum og þeim sem vinna skrifstofustörf.

Grafísk hönnun

Þeir sem vilja leggja auglýsingateiknun fyrir og aðra myndræna útfæslu sig geta lokið starfsnámi í grafískri hönnun hér á landi. Það er stundað í Myndlista- og handíðaskóla Íslands og Myndlistarskóla Akureyrar.

Til að komast inn í skólana þarf að hafa grunnskólapróf og leggja fram myndverk eða einhver verk tengd væntanlegu námi sem geta staðfest vissa hæfni umsækjanda. Síðan þarf hann að ná tilskildum árangri á inntökuprófi til að fá að hefja námið. Fyrsta árið kallast forskóli. Þar fer fram undirbúningsþjálfun í teiknun, myndmótun, myndskipun og litfræði.

Að loknum forskóla velja nemendur sér deild. Þeir geta t.d. valið milli þriggja listiðnaðardeilda. Námið í grafískri hönnun tekur þrjú ár að loknum forskóla. Þetta nám er einnig hægt að sækja til skóla erlendis. Þeir hafa mismunandi hefðir og námsefnið og þjálfunin getur verið ólík frá einum skóla til annars. Framhaldsnám í greininni verður að stunda erlendis.

Innan áfangakerfisins á framhaldsskólastigi er til braut sem nefnist Myndmennta- og handíðabraut. Þar er m.a. veitt undirstöðuþekking og þjálfun í myndlist og handmenntum. Námi á þessari braut lýkur með stúdentsprófi. Þetta nám má telja heppilegan undirbúning fyrir nám í þessum greinum í listaháskólum og Myndlista- og handíðaskólanum.

Námskeið

Mikið og vaxandi framboð er á ýmiss konar námskeiðum á vegum einkaskóla og námsflokka sem sveitarfélög reka. Sum þeirra tengjast verkefnum sem unnin eru á auglýsingastofum, t.d. námskeið um fjölmiðlun, áhrif fjölmiðla og tengsl við þá. Enn fremur bjóða margir aðilar námskeið í tölvunotkun, þ. á m. í notkun teikniforrita.

Til baka

Samtök, fagfélög, stéttarfélög og laun

Auglýsingastofur, sem uppfylla viss skilyrði um menntun stjórnenda, fjárhag, bókhald og geta innt af hendi þjónustu af því tagi sem lýst er í 1. kafla, hafa með sér sérstök samtök. Þau nefnast "Samband íslenskra auglýsingastofa," skammstafað SÍA. Tilgangur samtakanna er m.a. sá að auka hæfni fyrirtækjanna til þess að veita sem fullkomnasta þjónustu, kynna starfsemi þeirra og starfsreglur og efla skilning á starfi þeirra og auglýsingafræðum. Sambandið kemur einnig fram fyrir hönd fyrirtækjanna gagnvart opinberum aðilum og hagsmunasamtökum.

Auglýsingateiknarar, sem hafa lokið viðurkenndu námi, hafa með sér félag sem nefnist "Félag íslenskra auglýsingateiknara", skammstafað FÍT. Félagið hefur það markmið að gæta hagsmuna félagsmanna, bæði lagalega og menningarlega og efla faglega hæfni þeirra. Félagið hefur sett reglur um samkeppni. Eftir þeim er farið þegar efnt er til samkeppni um merki, umbúðir og því um líkt. Til þess að hljóta inngöngu í FÍT þarf maður að hafa hlotið viðurkennda listmenntun og geta sannað fagkunnáttu sína með verkum sem eiga að fylgja inntökubeiðni.

Stéttarfélag auglýsingateiknara nefnist hins vegar "Félag grafískra teiknara", skammstafað FGT. Það semur fyrir hönd félagsmanna um kaup og kjör auglýsingateiknara við eigendur auglýsingastofa og annarra fyrirtækja sem félagsmenn starfa hjá.

Starfsmenn við skrifstofustörf á auglýsingastofum eru venjulega í stéttarfélagi verslunarmanna. Langstærst slíkra félaga er Verslunarmannafélag Reykjavíkur. Aðrir starfsmenn geta verið í ýmsum stéttarfélögum eða fagfélögum sem starfa á svipuðum grundvelli og FÍT. Enn aðrir standa alveg utan slíkra félaga.

Laun

Laun starfsmanna á auglýsingastofu taka ýmist mið af ákvæðum kjarasamninga stéttarfélaga eða eru hreinlega einstaklingsbundin. Þá er átt við að starfsmaður semur sjálfur við fyrirtækið um laun sín. Mat fyrirtækisins á því hversu mikils virði vinnuframlag starfsmannsins er hefur þá sín áhrif á launin. Og kröfur starfsmannsins hljóta að lýsa mati hans á framlagi sínu og hæfni.

En eru laun starfsmanna á auglýsingastofum há eða lág? Því er erfitt að svara. Samningsbundin laun auglýsingateiknara eru yfir meðallagi miðað við launaskala ríkisstarfsmanna í BSRB en undir meðallagi þeirra ríkisstarfsmanna sem eru í BHMR. Þau hækka fyrr og í stærri skrefum en laun ríkisstarfsmanna. Laun, sem hvíla á samkomulagi einstaklings og fyrirtækis, eru að jafnaði talsvert hærri en kveðið er á um í kjarasamningum stéttarfélaga.

Til baka

Rekstrargrundvöllur, tekjur og gjöld

Auglýsingastofa er rekin eins og hvert annað fyrirtæki. Til þess að reksturinn beri sig og stöðvist ekki verða tekjurnar að sjálfsögðu að vera hærri en gjöldin.

Tekjurnar eru einkum tvenns konar: Annars vegar það sem viðskiptavinurinn borgar fyrir verkið sem hann lætur vinna fyrir sig. Reikningurinn fyrir það miðast við tímana sem fóru í verkið hjá einstökum starfsmönnum og álag á tímakaup þeirra vegna kostnaðar sem fylgir rekstri stofunnar. Hins vegar fá stofurnar þjónustulaun fyrir að skipuleggja dreifingu og birtingu auglýsinga, annast greiðslu og innheimtu í því sambandi, bera ábyrgð á greiðslu o. fl. Þjónustugjald rennur venjulega til auglýsingastofu sem eins konar afsláttur fjölmiðils af föstum töxtum sem auglýsandinn greiðir.

Til þess að rekstur auglýsingastofu gangi vel þarf einkum að uppfylla eftirtalin skilyrði: Viðskiptavinirnir verða að vera ánægðir með samskiptin og verkin sem stofan skilar, með árangurinn af birtingu þeirra og verðið sem þeir greiða fyrir. Verðið þarf ekki endilega að vera lágt. En þegar til lengdar lætur verða útgjöld fyrirtækis vegna auglýsinga að styrkja stöðu þess áþreifanlega. Annars er þess ekki að vænta að framhald verði á viðskiptum þess við auglýsingastofu sína.

Til baka

Ýmsar tegundir auglýsinga. Val forms og fjölmiðils

Af því sem sagt er hér á undan er ljóst að til eru ýmsar tegundir auglýsinga, þær má flokka með ýmsum hætti. Auglýsingar má flokka eftir efni, t.d. ferðaauglýsingar, bókaauglýsingar, námskeiðsauglýsingar. En einnig má flokka þær eftir því hvar og hvernig þær birtast: Útvarpsauglýsingar, blaðaauglýsingar, póstsendar auglýsingar o.fl.

Það skiptir miklu máli hvar og hvernig auglýsing birtist. Það hefur áhrif bæði á gerð hennar, verðið og árangurinn. Val á heppilegu formi og fjölmiðli er að jafnaði vandasamt. Ýmsar forsendur þarf að hafa í huga við valið, s.s. markhópinn sem talað er til, kostnað af birtingu miðað við útbreiðslu, tímann sem birting stendur yfir. Í því sambandi skulum við athuga það helsta sem kemur til greina og hvað kemur til álita við valið:

Dagblað

Nær til lesenda með stuttum fyrirvara árið um kring. Hægt er að nota myndefni og texta og koma mörgum upplýsingum á framfæri.

Tímarit

Nær til lesenda ritsins, þ. á m. ákveðins hóps ef um fagtímarit er að ræða. Einnig getur þorri lesenda verið á vissu aldursskeiði og haft önnur sérkenni. Nokkur fyrirvari þarf að vera á birtingu. Um myndir og texta gildir sama og í dagblaði. Góður pappír hefur áhrif á myndprentun.

Staðarblöð, sérrit

Staðarblað nær til fólks á ákveðnu svæði og það gildir einnig um staðarútvarp og staðarsjónvarp. Sérrit ná til ákveðinna hópa með boð sem varða þá sérstaklega. (Gildir t.d. um fréttablöð félaga og skólablöð.

Útvarp

Gefur kost á að ná til fólks við vinnu, akstur og ýmsar aðrar aðstæður. Hægt er að velja ákveðinn tíma sólarhrings og tengja auglýsinguna ákveðnu efni/þáttum. Hægt er að ná um allt land með stuttum fyrirvara og einnig til fólks á ákveðnu svæði og jafnvel ákveðinna aldurshópa.

Sjónvarp

Getur sameinað lifandi myndir, kyrrmyndir, tónlist, talað mál og gefur kost á að draga athygli að auglýsingu með fjölbreytilegri hætti en aðrir miðlar. Hægt er að ná til margra um land allt. Hentar stundum til að ná til ákveðinna hópa, s. s. í sambandi við dagskrár með íþróttum og tónlist. Sjónvarpsauglýsingar geta vakið sterk hughrif og hentað til að móta viðhorf móttakendanna til þess sem verið er að auglýsa, byggja upp ímynd.

Plakat/útiauglýsingar

Hentar til að vekja athygli á einföldum boðum, viðburði sem er í vændum o.fl. Slær nafni og stuttum boðum föstum. Lítill stofnkostnaður.

Markpóstur - póstsending

Hentar vel þegar þarf að ná til afmarkaðra hópa, s.s. starfshóps, áhugahóps eða íbúa á ákveðnu svæði.

Internet

Auglýsendur og auglýsingastofur eru að byrja að afla sér reynslu af því að auglýsa á þessum miðli. Mörkin milli kynningar og auglýsinga geta verið óljós þegar fyrirtæki og stofnanir hafa vefsíður og efni tengt þeim á netinu.

Til baka

Áhrif auglýsinga. Tjón eða gagn?

Þú hefur sjálfsagt heyrt ýmislegt misjafnt um auglýsingar. Eitthvað um hvað þær geti verið vitlausar, að þær hafi slæm áhrif á börn, séu mest lygi og blekkingar, fái fólk til að kaupa ýmsan óþarfa, hækki vöruverð og fleira í þeim dúr. Það er auðvitað ekkert við það að athuga að auglýsingar sæti gagnrýni rétt eins og önnur fyrirbæri í samfélaginu. En hún þarf að vera á rökum reist.

Auðvitað eiga auglýsingar sinn þátt í því að skapa hugmyndir fólks um hvað sé eftirsóknarvert. En þær eru ekki einar um það. Einhvers konar fyrirmyndir, tákn þess sem er eftirsóknarvert, eru allt í kringum okkur. Hjá nágrannanum, vinunum, í ýmsu les- og myndefni, í myndum sem við sjáum í kvikmyndahúsum eða sjónvarpi. Við veljum það, sem við notum peninga okkar, tíma og krafta í, eftir eigin höfði. Og það sem er í höfði okkar mótast af lífsviðhorfum okkar og áhugamálum. Þau mótast svo af þeirri misjöfnu reynslu sem við hljótum um ævina. Öllum þeim ólíku einstaklingum, sem verið er að reyna ná til með auglýsingum, er ekki hægt að stjórna með þeim. Þær hafa því aðeins úrslitaáhrif á hvað við gerum og gerum ekki að þær séu í samræmi við hugsanir okkar og langanir. Þær geta ekki breytt þeim að neinu ráði. Við vitum að auglýsingar eru auglýsingar og tökum því mátulega mikið mark á þeim.

En geta auglýsingar e. t. v. stjórnað börnum - og öðrum með takmarkaða reynslu og þroska? Við vitum að börn hafa gaman af að horfa á sjónvarpsauglýsingar. En þeim er yfirleitt ekki beint til barna eingöngu. Það eru pabbi og mamma sem ráða hvað er keypt - og gert. Svona að mestu leyti a. m. k. Og í þessu sambandi er vert að minna á að enginn hefur ótakmarkaða möguleika á að kaupa það sem hugurinn girnist. Allir verða að vega og meta hvað þeir gera í því efni. Sumir kjósa jafnvel að kaupa sem minnst. Spara sér tímann sem fer í að vinna fyrir peningum til annarra nota. Af þessu og því sem rakið var í síðasta kafla má ráða að margir ofmeta áhrifamátt auglýsinga- og kynningarstarfs af ýmsu tagi. Það þarf talsvert til eigi árangur að nást.

En hvað með fullyrðinguna um hækkun vöruverðs? Við vitum að þeir sem auglýsa verða að borga talsvert fyrir það þótt í flestum tilvikum sé það mjög lítill hluti af rekstrarkostnaði. Þegar upp er staðið þá er það neytandinn sem borgar þann kostnað eins og annan kostnað sem fylgir því að koma vöru í verð. En þýðir þetta að verðið á því sem hann kaupir yrði lægra ef auglýsingunum væri sleppt?

Svo einfalt er málið ekki. Ef einhverju fyrirtæki tekst að auka sölu á vöru, sem það framleiðir, með vel heppnaðri auglýsingaherferð þá gæti varan lækkað í verði. Vegna þess að kostnaðurinn við að framleiða hverja einingu lækkar. Ef velgengni fyrirtækisins yrði hins vegar slík að það mundi bola keppinautunum af markaðnum á kynni sagan af fá annan endi. Vegna þess að fyrirtæki, sem verða einráð á markaði, hafa verðlagninguna í hendi sér. En þróun á þennan veg er ýmsu öðru háð en auglýsingum.

Varla þarf að deila um það að auglýsinga- og kynningarstarf gegnir vissu hlutverki og hefur sitt gildi. Með því er miðlað upplýsingum til almennings um þá kosti sem markaðurinn býður. Það getur varla borgað sig til lengdar fyrir auglýsanda að gefa takmarkaðar upplýsingar þó oft sé það gert. Og í þessu sambandi er vert að minna á að það er hægt að auglýsa í öðrum tilgangi en að selja eitthvað. Árangur af ýmiss konar góðgerðar- og hjálparstarfi byggist meðal annars á því að auglýsa. Auglýsingum er beitt til að draga úr umferðarslysum, upplýsa fólk um rétt sinn í tryggingarkerfinu og hvetja menn til að fara varlega með eld svo nefnd séu dæmi um notkun í þeim tilgangi að auka farsæld og öryggi fólks. Í þessu sambandi ber ennfremur að hafa í huga að auglýsingar í fjölmiðlum bera uppi kostnað af rekstri þeirra að meira eða minna leyti þannig að gjöldin, sem notendur þeirra (áskrifendur) greiða, verða lægri en ella. Ennfremur afla mörg íþróttafélög tekna til starfsemi sinnar með því að kynna fyrirtæki eða söluvörur þeirra með auglýsingu á búningum eða íþróttavöllum.

Til baka